دوشنبه | اسفند ۷, ۱۳۹۶

هرچه باداباد | ترانه های خیام

 

گر من ز ِ می ِ مُغانه مستم، هستم

گر کافِر و گَبْر و بت‌پرستم، هستم

 

هر طایفه‌ای به من گمانی دارد

من ز آن ِ خود ام؛ چُنان که هستم هستم

 

 

 

می خوردن و شاد بودن آیین ِ من است

فارغ بودن ز ِ کفر و دین؛ دین ِ من است

 

گفتم به عروسِ ِ دَهْر: کابین ِ تو چیست؟

گفتا دل ِ خرّم ِ تو کابین ِ من است.

 

 

 

من بی می ِ ناب زیستن نتوانم

بی باده کشید ِ بار ِ تن نتوانم

 

من بنده‌ی آن دَم‌ام که ساقی گوید:

«یک جام ِ دگر بگیر» و من نتوانم.

 

 

 

امشب می ِ جام ِ یک‌مَنی خواهم‌کرد

خود را به دو جام ِ می غنی خواهم‌کرد

 

اول سه طلاق ِ عقل و دین خواهم‌داد

پس دختر ِ رَز را به زنی خواهم‌کرد

 

 

 

چون مُرده شوم، خاک ِ مرا گُم سازید

احوال ِ مرا عبرت ِ مردم سازید

 

خاک ِ تن ِ من به باده آغشته کنید

وَ ز کالبدم خشت ِ سَر ِ خُم سازید

«منسوب به خیام»

 

 

 

چون درگذرم به باده شویید مرا

تلقین ز شراب ِ ناب گویید مرا

 

خواهید به روز ِ حَشْر یابید مرا

از خاک ِ در ِ می‌کده جویید مرا

«منسوب به خیام»

 

 

 

چندان بخورم شراب، ک‌این بو یِ شراب

آید ز ِ تُراب چون روم زیر ِ تُراب

 

گر بر سر ِ خاک ِ من رسد مَخموری

از بو یِ شراب ِ من شود مست و خراب

«منسوب به خیام»

 

 

 

روزی که نهال ِ عمر ِ من کنده ‌شود

و اجزام ز ِ یک‌دِگر پراکنده شود

 

گر زان‌ که صراحی‌ئی کُنند از گِل ِ من،

حالی که ز باده پُر کنی زنده شود

 

 

 

در پا یِ اجل چو من سرافکنده شوم،

وَ ز بیخ ِ امید ِ عمر، بر کنده شوم

 

زینهار گِل‌ام به‌جز صراحی نکنید

باشد که ز بو یِ می دمی زنده شوم

«منسوب به خیام»

 

 

 

یاران به موافقت چو دیدار کنید،

باید که ز ِ دوست یاد بسیار کنید

 

چون باده‌یِ خوش‌گوار نوشید به هم،

نوبت چو به ما رسد، نگون‌سار کنید.

«منسوب به خیام»

 

 

 

آنان‌که اسیر ِ عقل و تمییز شدند

در حسرت ِ هست‌ونیست ناچیز شدند

 

رو با خبرا تو آب ِ انگور گُزین

کان بی‌خبران به غوره مِیْویز شدند!

«منسوب به خیام»

 

 

 

ای صاحب ِ فتوی، ز ِ تو پُرکارتریم

با این‌همه مستی از تو هُش‌یارتریم

 

تو خون ِ کسان خوری و ما خون ِ رَزان

انصاف بده! کدام خون‌خوارتریم؟

«منسوب به خیام»

 

 

 

 

شیخی به زنی فاحشه گفتا: مستی.

هر لحظه به دام ِ دگری پابستی

 

گفتا: شیخا! هر آن‌چه گویی هستم.

آیا تو چنان که می‌نمایی هستی؟

 

 

 

گویند که دوزخی بُوَد عاشق و مست

قولی است خلاف دل در آن نتوان بست

 

گر عاشق و مست دوزخی خواهد بود،

فردا باشد بهشت همچون کف ِ دست!

«منسوب به خیام»

 

 

 

گویند: بهشت و حورِعین خواهد‌بود

و آن‌جا می ِ ناب و اَنْگَبین خواهد‌بود؛

 

گر ما می و معشوقه گُزیدیم چه باک

آخِر نه به عاقبت همین خواهد‌بود؟

 

 

 

گویند: بهشت و حور و کوثر باشد

جو یِ می و شیر و شهد و شکّر باشد

 

پر کن قدح ِ باده و بر دست‌ام نِه

نقدی زِ هزار نسیه به‌تر باشد.

«منسوب به خیام»

 

 

 

 

گویند بهشت ِ عَدْن با حور خوش است

من می‌گویم که آب ِ انگور خوش است

 

این نقد بگیر و دست از آن نسیه بدار

ک‌آواز ِ دُهُل برادر از دور خوش است

«منسوب به خیام»

 

 

 

کَس خُلْد و جَحیم را ندیده‌ست ای دل!

گویی که از آن جهان رسیده‌ست ای دل؟

 

امّید و هراس ِ ما به چیزی‌ست ک‌از آن

جز نام نشانی نه پدید است ای دل!

 

 

 

من هیچ ندانم که مرا آن‌که سرشت،

از اهل ِ بهشت کرد یا دوزخ ِ زشت

 

جامی و بُتی و بَربَطی بر لب ِ کِشت

این هر سه مرا نقد و تو را نسیه بهشت

«منسوب به خیام»

 

 

 

چون نیست مقام ِ ما در این دهر مُقیم،

پس بی می و معشوق خطایی ست عظیم

 

تا کی ز ِ قدیم و مُحْدَث امّیدم و بیم؟

چون من رفتم، جهان چه مُحْدَث چه قدیم.

 

 

 

چون آمدن‌ام به من نَبُد روز ِ نخست

وین رفتن ِ بی‌مراد عَزمی است درست،

 

برخیز و میان ببند ای ساقی چُسْت

ک‌اندوه ِ جهان به می فروخواهم‌شست.

 

 

 

چون عمر به سر رسد چه بغداد چه بلخ

پیمانه چو پر شود چه شیرین و چه تلخ

 

خوش باش که بعد از من و تو ماه بسی،

از سَلْخ به غُرّه آید از غُرّه به سَلْخ

 

 

 

جُز راه ِ قَلَندران ِ میخانه مَپوی

جز باده و جز سماع و جز یار مجوی

 

بر کَف قَدَحِ  باده و بر دوش، سبو

می نوش کن ای نگار و بیهوده مگوی

«منسوب به خیام»

 

 

 

ساقی غم ِ من بلند‌آوازه شده‌ست

سرمستی‌یِ من برون زِ اندازه شده‌ست

 

با مویِ سپید، سرخوش‌ام ک‌از میِ تو

پیرانه‌سر َم بهار ِ دل تازه شده‌است

«منسوب به خیام»

 

 

 

تُنْگی می ِ لَعْل خواهم و دیوانی

سَدّ‌ِ رَمَقی باید و نصف نانی

 

وآن‌گه من و تو نشسته در ویرانی

خوش‌تر بُوَد آن زِ مُلکَتِ سلطانی

«منسوب به خیام»

 

 

 

من ظاهر ِ نیستی و هستی دانم

من باطن ِ هر فراز و پستی دانم

 

با این‌همه از دانشِ خود شَرْم‌اَم باد

گر مرتبه‌ای وَرا یِ مستی دانم

«منسوب به خیام»

 

 

 

از من رَمَقی به سعی ِ ساقی مانده‌ست

وَز صحبت ِ خلق، بی‌وفاقی مانده‌است

 

از باده‌یِ دوشین قَدَحی بیش نماند

از عمر ندانم که چه باقی مانده‌ست