دوشنبه | اسفند ۷, ۱۳۹۶

رونق عهد شباب است دگر بستان را

 

 

روخوانی شعر با صدای سهیل قاسمی

 

تصحیح قزوینی غنی

شماره ۹

 

رونق ِ عهد ِ شباب است دِگر بُستان را

می‌رسد مژده‌یِ گُل بُلبُل ِ خوش الحان را

 

ای صبا گر به جوانان ِ چمن باز رسی

خدمت ِ ما برسان سرو و گل و ریحان را

 

گر چنین جلوه کند مُغ‌بَچه‌یِ باده فروش

خاک‌روب ِ در ِ می‌خانه کنم مژگان را

 

ای که بَر مَه کشی از عنبر ِ سارا چوگان

مضطرب حال مَگَردان من ِ سرگردان را

 

ترسم این قوم که بر دُردکشان می‌خندند

در سر ِ کار ِ خرابات کُنند ایمان را

 

یار ِ مردان ِ خدا باش که در کشتی‌یِ نوح

هست خاکی که به آبی نَخَرَد طوفان را

 

برو از خانه‌یِ گردون به‌در و نان مَطَلَب

ک‌آن سیَه کاسه در آخر بکُشَد مهمان را

 

هر که را خواب‌گه ِ آخر، مُشتی خاک است

گو چه حاجت که به افلاک کَشی ایوان را؟

 

ماه ِ کنعانی‌یِ من مسند ِ مصر آن ِ تو شد

وقت ِ آن است که بدرود کنی زندان را

 

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی

دام ِ تزویر مَکُن چون دِگران قُرآن را

 

 

اجرای غزل با صدای فریدون فرح اندوز

 

تصحیح پرویز ناتل خانلری

 

شماره ۹

 

رونق ِ عهد ِ شباب است دِگر بُستان را

می‌رسد مژده‌یِ گُل بُلبُل ِ خوش الحان را

 

ای صبا گر به جوانان ِ چمن باز رسی

خدمت ِ ما برسان سرو و گل و ریحان را

 

گر چنین جلوه کند مُغ‌بَچه‌یِ باده فروش

خاک‌روب ِ در ِ می‌خانه کنم مژگان را

 

ای که بَر مَه کشی از عنبر ِ سارا چوگان

مضطرب حال مَگَردان من ِ سرگردان را

 

ترسم این قوم که بر دُردکشان می‌خندند

در سر ِ کار ِ خرابات کُنند ایمان را

 

یار ِ مردان ِ خدا باش که در کشتی‌یِ نوح

هست خاکی که به آبی نَخَرَد طوفان را

 

هر که را خواب‌گه آخر نه که مُشتی خاک است

گو چه حاجت که بر آری به فلک ایوان را

 

برو از خانه‌یِ گردون به‌در و نان مَطَلَب

ک‌این سیَه کاسه در آخر بکُشَد مهمان را

 

ماه ِ کنعانی‌یِ من مسند ِ مصر آن ِ تو شد

گاه ِ آن است که بدرود کنی زندان را

 

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی

دام ِ تزویر مَکُن چون دِگران قُرآن را

 

 

اختلاف نسخه ها بر اساس تصحیح خانلری

 

بیت یکم:

شباب است و دگر

می دهده مژده ی گل | مژده ز گل

تا زِ بُن | تا زِ سر

 

بیت دوم:

گر به عروسان چمن

چمن برگذری

مژده ی ما برسان

 

 

بیت پنجم:

ترسم این قوم

دَرد ِ کسان می خندند

در سر و کار

 

بیت ششم:

هست بادی که | هست آبی که | هست خاکی که به بادی

به آبی بخرد | به آبی نخرد

 

بیت هفتم:

خوابگه این آخر | خوابگهش آخر مشتی | خوابگهش خاک بود آخر کار | خوابگه آخر بدو مشتی | خوابگه آخرتی در خاکست | خوابگه آخر مشتی خاکست

حاجت که بر افلاک کشی ایوان را| حاجت که به افلاک کشی ایوان را

 

بیت هشتم:

کان سیه کاسه

کاسه بآخر

 

بیت نهم:

وقت آن است

که پدرود کند

 

بیت نهم:

باش ولیک | باش ولیکن

قرانرا

 

 

حافظ شیراز به روایت احمد شاملو

شماره ۸

 

رونق ِ عهد ِ شباب است دِگر بُستان را

می‌رسد مژده‌یِ گُل بُلبُل ِ خوش الحان را.

 

ای صبا! گر به جوانان ِ چمن باز رسی

خدمت ِ ما برسان سَرو و گُل و ریحان را.

 

 

ماه ِ کنعانی‌یِ من! مسند ِ مصر آن ِ تو شد

وقت ِ آن است که بدرود کنی زندان را.

 

در سَر ِ خویش ندانم که چه سودا داری

که به‌هم‌بر زده‌ای گیسو یِ مُشک‌افشان را.

 

ای که بَر مَه کشی از عنبر ِ سارا چوگان!

مضطرب حال مَگَردان من ِ سرگردان را.

 

 

#

 

نَشَوی واقف ِ یک نکته زِ اَسرار ِ وجود

تا نه سرگشته شوی دایره‌یِ امکان را.

 

یار ِ مردان ِ خدا باش! که در کشتی‌یِ نوح

هست خاکی که به آبی نَخَرَد توفان را!

 

 

#

 

هر که را خواب‌گه آخر به دو مُشتی خاک است

گو چه حاجت که بر افلاک کشی ایوان را؟

 

برو از خانه‌یِ گردون به‌در و نان مَطَلَب

ک‌این سیَه‌کاسه در آخر بکُشَد مهمان را.

 

 

#

 

گر چنین جلوه کند مُغ‌بَچه‌یِ باده فروش

خاک‌روب ِ در ِ می‌خانه کنم مژگان را.

 

ترسم این قوم که بر دُردکشان می‌خندند

در سر ِ کار ِ خرابات کُنند ایمان را!

 

 

حافظا، می خور و رندی کن و خوش باش، ولی

دام ِ تزویر مَکُن چون دِگران قُرآن را!

 

 

 

 

حافظ به سعی سایه

 

شماره ۹

 

رونق ِ عهد ِ شباب است دگر بستان را

می‌رسد مژده‌یِ گل بلبل ِ خوش اَلحان را

 

ای صبا گر به جوانان ِ چمن باز رسی

خدمت ِ ما برسان سرو و گل و ریحان را

 

گر چنین جلوه کند مغبچه‌یِ باده فروش

خاکروب ِ در ِ میخانه کنم مژگان را

 

ای که بر مه کشی از عنبر ِ سارا چوگان

مضطرب حال مگردان من ِ سرگردان را

 

ترسم این قوم که بر دُردکشان می‌خندند

در سر ِ کار ِ خرابات کنند ایمان را

 

یار ِ مردان ِ خدا باش که در کشتی ِ نوح

هست خاکی که به آبی نخرد طوفان را

 

هر که را خوابگه آخر به دو مشتی خاک است

گو چه حاجت که بر افلاک کشی ایوان را

 

برو از خانه‌یِ گردون بدر و نان مطلب

کاین سیه‌کاسه در آخر بکُشد مهمان را

 

ماه ِ کنعانی ِ من مسند ِ مصر آن ِ تو شد

گاه ِ آن است که بدرود کنی زندان را

 

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی

دام ِ تزویر مکن چون دگران قرآن را

 

 

 

حافظ انجوی، غزل ۷:

 

  1. رونق ِ عهد ِ شباب است دِگر بُستان را (۱)

می‌رسد مژده‌یِ گُل بُلبُل ِ خوش الحان را

 

  1. ای صبا گر به جوانان ِ چمن باز رسی

خدمت ِ ما برسان سرو و گل و ریحان را

 

  1. ای که بَر مَه کشی از عنبر ِ سارا چوگان (قزوینی: بیت ۴)

مضطرب حال مَگَردان من ِ سرگردان را

 

  1. ترسم این قوم که بر دُردکشان می‌خندند (قزوینی: بیت ۵)

در سر ِ کار ِ خرابات کُنند ایمان را

 

  1. یار ِ مردان ِ خدا باش که در کشتی‌یِ نوح (قزوینی: بیت ۶)

هست خاکی که به آبی نَخَرَد طوفان را (۲)

 

  1. برو از خانه‌یِ گردون به‌در و نان مَطَلَب (قزوینی: بیت ۷)

ک این سیَه کاسه در آخر بکُشَد مهمان را  (قزوینی: ک‌آن)

 

  1. گر چنین جلوه کند مُغ‌بَچه‌یِ باده فروش (قزوینی: بیت ۳)

خاک‌روب ِ در ِ می‌خانه کنم مژگان را

 

  1. نشوی واقف یک نکته ز اسرار وجود (این بیت، در متن چاپ قزوینی نیست)

تا نه سرگشته شوی دایره ی امکان را

 

  1. هر که را خواب‌گه آخِر، ز دو مُشتی خاک است ( قزوینی: مُشتی خاک است) (قزوینی: بیت ۸)

گو چه حاجت که بر افلاک کَشی ایوان را؟ (۳) (قزوینی: به)

 

  1. ماه ِ کنعانی‌یِ من مسند ِ مصر آن ِ تو شد (قزوینی: بیت ۹)

وقت ِ آن است که بدرود کنی زندان را

 

  1. در سر زلف ندانم که چه سودا داری (این بیت، در متن چاپ قزوینی نیست)

که به هم برزده ای گیسوس مشک افشان را

 

  1. حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی

دام ِ تزویر مَکُن چون دِگران قُرآن را

 

پاورقی ها:

۱- چه کند بنده که گردن ننهد فرمان را    چه کند گوی که عاجز نشود چوگان را  «سعدی، طیبات»

ای که انکار کنی عالم درویشان را    تو چه دانی که چه سودا و سرست ایشان را   «سعدی، بدایع»

گر درست است که او می شکند پیمان را    نبرد کس به در از ورطه ی عشقش جان را   «عماد فقیه»

خواجوی کرمانی با همین وزن:

آخر ای یار فراموش مکن یاران را    دل سرگشته به دست آر جگرخواران را   «ص۶۲۸»

۲- پژمان: هست خاکی که به آبی نخورد… ــ متن، با قزوینی و نسخه ی کهن مصحح موافق است.

۳- قزوینی و پژمان:

هر که را خواب‌گه آخر، مُشتی خاک است     گو چه حاجت که به افلاک کَشی ایوان را؟

(پایان پاورقی های انجوی)

 

*مآخذ و منابع پاورقی ها:

ـ کلیات سعدی، چاپ میرخانی

– دیوان عماد فقیه به تصحیح رکن الدین همایونفرخ، تهران، ۱۳۴۸

– دیوان خواجوی کرمانی به تصحیح احمد سهیلی خوانساری، ۱۳۳۶

Tagged with: ,