جمعه | اسفند ۴, ۱۳۹۶

ساقیا برخیز و درده جام را

 

روخوانی شعر با صدای سهیل قاسمی

 

تصحیح قزوینی غنی

شماره ۸

 

ساقیا برخیز و دَردِه جام را

خاک بر سر کُن غم ِ ایّام را

 

ساغر ِ می بر کف‌ام نِه تا زِ بَر

بَرکَشَم این دَلق ِ اَزرَق فام را

 

گر چه بدنامی‌ست نزد ِ عاقلان

ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را

 

باده دَردِه! چند از این باد ِ غرور

خاک بر سر نفس ِ نافرجام را

 

دود ِ آه سینه‌یِ نالان ِ من

سوخت این افسرده‌گان ِ خام را

 

محرم ِ راز ِ دل ِ شیدا یِ خود

کَس نمی‌بینم زِ خاص و عام را

 

با دلارامی مرا خاطر خوش است

ک‌از دل‌ام یک‌باره بُرد آرام را

 

ننگرَد دیگر به سرو اندر چمن

هر که دید آن سرو ِ سیم اندام را

 

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

 

 

اجرای غزل با صدای فریدون فرح اندوز

 

تصحیح پرویز ناتل خانلری

 

شماره ۸

 

ساقیا برخیز و دَردِه جام را

خاک بر سر کُن غم ِ ایّام را

 

ساغر ِ می بر کف‌ام نِه تا زِ بَر

بَرکَشَم این دَلق ِ اَزرَق فام را

 

گر چه بدنامی‌ست نزد ِ عاقلان

ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را

 

باده دَردِه! چند از این باد ِ غرور

خاک بر سر نفس ِ نافرجام را

 

دود ِ آه سینه‌یِ نالان ِ من

سوخت این افسرده‌گان ِ خام را

 

محرم ِ راز ِ دل ِ شیدا یِ خود

کَس نمی‌بینم زِ خاص و عام را

 

با دلارامی مرا خاطر خوش است

ک‌از دل‌ام یک‌باره بُرد آرام را

 

ننگرَد دیگر به سرو اندر چمن

هر که دید آن سرو ِ سیم اندام را

 

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

 

 

اختلاف نسخه ها بر اساس تصحیح خانلری

 

بیت دوم:

ساغری می

تا زِ بُن | تا زِ سر

 

بیت سوم:

نزد ِ عاشقان

 

بیت چهارم:

نقش ِ نافرجام را

 

بیت پنجم:

درد و آه | دود و آه

 

بیت ششم:

نمی بینیم خاص

 

بیت نهم:

تا بیابی مُنتهای کام را

 

 

 

حافظ شیراز به روایت احمد شاملو

شماره ۷

 

ساقیا برخیز و دَردِه جام را

خاک بر سر کُن غم ِ ایّام را!

 

گر چه بدنامی‌ست نزد ِ عاقلان،

ما نمی‌خواهیم ننگ ِ نام را:

 

ساغر ِ می بر کف‌ام نِه! تا زِ سر

بَرکَشَم این دَلق ِ اَزرَق فام را.

 

باده دَردِه! چند از این باد ِ غرور؟

خاک بر سر نفس ِ بَد فرجام را!

 

دود ِ آه ِ سینه‌یِ سوزان ِ من

سوخت این افسرده‌گان ِ خام را.

 

محرم ِ راز ِ دل ِ شیدا یِ خویش

کَس نمی‌بینم زِ خاص و عام را.

 

 

#

 

با دلارامی مرا خاطر خوش است

ک‌از دل‌ام یک‌باره بُرد آرام را.

 

ننگرَد دیگر به سَروْ اندر چمن

هر که دید آن سَرو ِ سیم اندام را.

 

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

تا بیابی مُنتَها یِ کام را!

 

 

 

حافظ به سعی سایه

 

شماره ۷

 

ساقیا برخیز و درده جام را

خاک بر سر کُن غم ِ ایّام را

 

ساغر ِ می بر کفم نه تا ز سر

برکشم این دلق ِ ازرق‌فام را

 

گر چه بدنامی‌ست نزد ِ عاقلان

ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را

 

باده درده چند از این باد ِ غرور

خاک بر سر نفس ِ نافرجام را

 

دود ِ آه سینه‌یِ نالان ِ من

سوخت این افسردگان ِ خام را

 

محرم ِ راز ِ دل ِ شیدا یِ خود

کس نمی‌بینم ز خاص و عام را

 

با دلارامی مرا خاطر خوش است

کز دلم یکباره برد آرام را

 

ننگرد دیگر به سرو اندر چمن

هر که دید آن سرو ِ سیم‌اندام را

 

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

 

 

حافظ انجوی، غزل ۸:

 

  1. ساقیا برخیز و دَردِه جام را (۱)

خاک بر سر کُن غم ِ ایّام را

 

  1. ساغر ِ می بر کف‌ام نِه تا زِ بَر

بَرکَشیم این دَلق ِ اَزرَق فام را (قزوینی: بَرکَشَم)

 

  1. گر چه بدنامی‌ست نزد ِ عاقلان

ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را (۲)

 

  1. باده دَردِه! چند از این باد ِ غرور

خاک بر سر نفس ِ نافرجام را

 

  1. دود ِ آه سینه‌یِ سوزان ِ من (۳) (قزوینی: نالان)

سوخت این افسرده‌گان ِ خام را

 

  1. محرم ِ راز ِ دل ِ شیدا یِ خود

کَس نمی‌بینم زِ خاص و عام را

 

  1. با دلارامی مرا خاطر خوش است

ک‌از دل‌ام یک‌باره بُرد آرام را

 

  1. ننگرَد دیگر به سرو اندر چمن

هر که دید آن سرو ِ سیم اندام را

 

  1. صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

 

پاورقی ها:

۱- سنائی چند غزل دارد که نزدیک به مضمون این غزل است و مطالعه ی آن ها سودمند:

الف- ساقیا دل شُد پر از تیمار؛ پُر کُن جام را      بر کف ما نِه سِه باده گردشِ ایّام را

ب- ساقیا دانی که مخموریم؛ دردِه جام را       ساعتی آرام دِه این عمرِ بی آرام را

تا زمانی ما برون از خاک آدم دم زنیم      ننگ و نامی نیست بر ما هیچ خاص و عام را  «ص۳۷۰»

ج- ساقیا برخیز و می در جام کن       در خرابات خراب آرام کن       «ص۵۱۲»

 

از خواجوی کرمانی نیز، این غزل شایسته ی توجه است:

ساقیا وقت صبوح آمد بیاور جام را       می پرستانیم دردِه باده ی گلفام را     «ص۱۷۷»

۲- مَکُن ملامتِ رندان دگر به بدنامی    که هر چه پیشِ تو ننگ است، نزدِ ما نام است    «سلمان، ص۲۷۸»

۳- قزوینی و پژمان: دود آه سینه ی نالانِ من…

(پایان پاورقی های انجوی)

 

*مآخذ و منابع پاورقی ها:

-دیوان سنائی به کوشش دکتر مظاهر مصفا، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۳۶

-دیوان خواجوی کرمانی به تصحیح احمد سهیلی خوانساری، ۱۳۳۶

ـ دیوان سلمان ساوجی با مقدمه و تصحیح اوستا، کتابفروشی زوار

Tagged with: ,